Tết Đoan Ngọ và tinh thần bất bạo động

Các bạn thương mến,

Chúng ta đang ở trong những ngày đầu tiên của tháng 5 âm lịch. Trong tháng này, chúng ta nghe dân mình ở khắp nơi nhắc nhau về Tết Đoan Ngọ, một dịp Tết diễn ra vào ngày 5 tháng 5.

Ở rất nhiều vùng miền trong nước ta vẫn duy trì tục lệ “diệt sâu bọ”. Khi còn bé, có lẽ chúng ta đều rất ấn tượng và hứng thú với ngày này, khi mà vào sáng sớm, vừa mới mở mắt thức dậy, chúng ta đã được người lớn cho ăn một bát rượu nếp cay cay, ngọt ngọt cùng với hoa quả: nào mận, nào xoài, nào vải… chua chua và bánh gio thơm mát, chấm cùng mật mía ngọt lịm.

Đó hẳn là một bữa ăn sáng khá đặc biệt vì ta được ăn đồ ăn hoàn toàn khác với mọi ngày, và còn được quây quần bên gia đình đông đủ nữa. Thông thường bố mẹ có thể đi làm theo giờ giấc khác nhau, người này ra khỏi nhà trước người kia. Nhưng riêng trong ngày hôm đó, cả nhà đều có mặt bên nhau và cùng thưởng thức bữa sáng. Cơ hội ấy thật là quý báu!

Năm tháng qua, chúng ta lớn lên và hòa vào dòng chảy của xã hội hiện đại, ta có còn hiểu về phong tục này không, và chúng ta đón Tết Đoan Ngọ như thế nào?

Qua bài viết này, Hoa Đất xin mời các bạn cùng nhìn lại ý nghĩa của Tết Đoan Ngọ và khám phá một tinh thần đón Tết Đoan Ngọ an lành nhé!

1. Tết Đoan Ngọ trong truyền thống của người Việt

Tết Đoan Ngọ (hay còn gọi là Tết Đoan Dương) rơi vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch hằng năm. Đây là một ngày Tết truyền thống tại một số nước Đông Á, trong đó có Việt Nam, gắn liền với quan niệm về sự tuần hoàn của thời tiết trong năm.

“Đoan” nghĩa là mở đầu, “Ngọ” là khoảng thời gian giữa trưa (từ 11 giờ sáng tới 1 giờ chiều), “Đoan Ngọ” là bắt đầu giữa trưa; “Dương” là mặt trời, là khí dương, “Đoan Dương” là bắt đầu đi vào khoảng thời gian mà dương khí hưng thịnh nhất. Theo triết lý y học Phương Đông thì hỏa khí (thuộc dương) của trời đất và trong cơ thể của con người trong ngày Đoan Ngọ đều lên đến tột bậc. Đó là thời điểm dương khí thịnh, âm khí suy, vạn vật sinh sôi nảy nở, đây cũng là giai đoạn chuyển mùa, chuyển tiết nên kéo theo các loài sâu bọ cũng phát triển mạnh mẽ, dịch bệnh dễ phát sinh.

Vì thế ở Việt Nam, ngày Tết Đoan Ngọ còn được gọi là ngày Tết diệt sâu bọ, là ngày phát động bắt sâu bọ, tiêu diệt bớt các loài gây hại cho cây trồng trên cánh đồng cũng như trong hệ tiêu hóa của con người.

2. Truyền thuyết về Tết “diệt sâu bọ”

“Vào một ngày sau vụ mùa, người nông dân đang ăn mừng vì trúng mùa thì sâu bọ kéo đến dày đặc, ăn mất cây trái và thực phẩm đã thu hoạch cho năm ấy. Nhân dân đau đầu không biết làm cách nào để có thể giải được nạn sâu bọ này.

Bỗng nhiên, có một ông lão từ xa đi tới tự xưng là Đôi Truân. Ông chỉ cho dân chúng mỗi nhà lập một đàn cúng đơn giản gồm có bánh gio, trái cây, sau đó ra trước nhà mình mà vận động, tập thể dục.

Nhân dân làm theo chỉ dẫn của ông, một lúc sau thì sâu bọ chết hết. Ông lão còn bảo thêm: “Sâu bọ hằng năm vào ngày này rất hung hăng, mỗi năm vào đúng ngày này cứ làm theo những gì ta đã dặn thì sẽ trị được chúng”.

Dân chúng biết ơn định cảm tạ thì ông lão đã đi đâu mất. Để tưởng nhớ việc này, dân chúng đặt cho ngày này là ngày Tết diệt sâu bọ.”

3. Tết Đoan Ngọ và tinh thần bất bạo động

Đọc truyền thuyết về Tết diệt sâu bọ, chúng mình rất ấn tượng với đoạn: sau khi lập đàn cúng, cả nhà cùng nhau ra tập thể dục. Tưởng tượng thôi đã thấy thật vui, khỏe khoắn và lành mạnh rồi! Đối với những ai lựa chọn lối sống bất bạo động, có lẽ chúng ta sẽ không muốn vào ngày này mình phải diệt/giết sâu bọ chi hết, mà theo như gợi ý của lão ông Đôi Truân ở trên, chúng mình sẽ cùng nhau lựa chọn thức ăn và phương thức rèn luyện cơ thể như thế nào để tự kiện toàn sức khỏe, nâng cao khả năng miễn dịch, để có thể chung sống hòa bình với tất cả mọi loài, phải không các bạn?

Việc lựa chọn tiêu thụ những thực phẩm an lành cùng với rèn luyện sức khỏe thân-tâm là điều chúng mình vẫn làm mỗi ngày. Nhân dịp Tết Đoan Ngọ, khi mà khắp nơi đang nhộn nhịp ăn Tết với tinh thần diệt sâu bọ, thì chúng mình cũng hòa vào không khí nhộn nhịp ấy nhưng với một tinh thần khác – tinh thần không hướng tới sự tổn hại cho một sinh vật nào. Chúng mình sẽ lấy đó làm dịp nhắc nhở bản thân ý thức hơn nữa về những lựa chọn của mình, làm sao cho ngôi nhà sức khỏe của mình được xây dựng nên bởi những viên gạch lành mạnh nhất, với mong muốn có thể chung sống hài hòa với muôn loài. Các bạn có muốn cùng chúng mình vui Tết Đoan Ngọ với tinh thần này không?

Cảm ơn các bạn đã lắng nghe những gì chúng mình chia sẻ. Hoa Đất rất biết ơn sự đồng hành và yểm trợ của các bạn trên con đường đẹp, lành này. Chúc cho tất cả chúng ta đều “thân khỏe tâm an” và đón một cái Tết Đoan Ngọ thật an lành và ý nghĩa.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *